KALIP İMALAT AŞAMALARI

 

Her türlü parça ve makine elemanı imalatında olduğu gibi sızdırmazlık elemanı imalatında da yeni bir ürün ele alındığında bu ürünün üretici firma şartlarında üretilebilirliğine bakılır. Çünkü sızdırmazlık elemanı çeşidi oldukça fazladır. Firma, bünyesine uygun gördüğü parçayı ele aldığında projelendirme aşamasında kalıbın yapımı ve ürünün üretim anındaki kolaylığına dikkat eder. Kalıp proje aşamasında ürün açısından bakıldığında en az sakat (hatalı üretim) oranı önemli yer tutar. Kalıp, birden çok defa ve çok sayıda parça üretiminde kullanılacağından dolayı kalıp tasarımı, kalıp veya kalıbın herhangi bir yeri zarar gördüğünde onarılabilir olmasına göre yürütülmelidir.

Kalıp tasarımında ilk olarak ürünün üretimindeki kolaylıklar dikkate alınır ve daha sonra da kalıbın üretimindeki kolaylıklar göz önünde bulundurulmalıdır. Kalıp üretiminde ve kullanımında üstünlükler sağlayabilmek için günün mevcut teknolojisinden (uygun yerlerde tel veya elektro erozyon tezgahlarının, CNC tezgahların kullanılması gibi) yeterince faydalanılmalıdır. Sade ve basit şekilli kalıplar sadece operatörce verilen koordinatlarla işlenebilirken, karmaşık şekilli kalıpların işlenmesi CAD/CAM programları yardımıyla tezgaha yönlendirilen koordinatlarla yapılır.

Ekonomik ve verimli bir üretim yapabilmek için kalıp tasarımında standart kasa modeli uygulanması tercih edilen yöntemlerdendir. Bu modele göre kalıp kasa, gövde ve gövdelerin içerisine yerleştirilen kasalardan oluşmaktadır. En büyük avantajı kalıbın çekirdeklerinde bozulma olması ve basılan parçaların hatalı çıkması durumunda sadece çekirdeklerin onarılarak veya değiştirilerek maliyet kayıplarını en aza indirgemesidir. Bu sistemde dikkat edilmesi gerekilenlerden biri de çekirdeklerin kasaya çok sıkı çakılmamasıdır.

Bir kalıp imal prosesini kısaca özetlersek;

  • Tasarım: Üretilmesi amaçlanan sızdırmazlık elemanının üretiminde kullanılabilecek uygun ve yeter kriterlere sahip bir kalıp tasarımının yapılması (Malzeme seçimi ve maliyet incelemeleri ön planda tutulmalıdır.),
  • Teknik resim çalışması: Tasarlanan kalıbı imal edebilmek için uygun ölçülerde ve özelliklerde kalıbın teknik resiminin çizilmesi,
  • Malzeme tedariği: Kalıp için uygun görülen malzemenin elde edilmesi,
  • Kalıp üzerinde kaba işlemlerin yapılması: Çizilen teknik resim üzerindeki değerler ve özellikler doğrultusunda talaş kaldırma işlemlerinin yapılması,
  • Seçilen kalıp malzemesine göre gerekiyorsa (imalat çeliği gibi) sulama işlemlerinin yapılması,
  • Sulamadan gelen kalıbın üzerinde ince talaş kaldırma işlemleri dahil son işlemlerin yapılması,
  • Kalıp kontrolü: Son talaş kaldırma işlemlerinden geçmiş kalıbın ölçülerinin daha önce çizilen teknik resimdeki ölçülerle karşılaştırılarak kontrolden geçirilmesi,
  • İlk baskı kontrolü: Kalıbın ilk kontrolden geçip kabul görmesi durumunda bir baskı yapılarak, çıkan ürünün imalatı yapılması hedeflenen ürünün ölçüleri ile karşılaştırlıması ve kontrolünün yapılması,
  • Onay: Kontrol işlemi tamamlanmış kalıbın yetkili kişi veya kişilerce onaylanması,
  • Üretim: Onaylanmış kalıbın, talepler doğrultusunda, gerekli sayıda imalatının gerçekleştirilmesidir.